Μάκης Γαλιατσάτος: Απαιτείται επιτάχυνση τόσο σε επίπεδο κουλτούρας όσο και θεσμικού πλαισίου

Η Saint–Gobain Glass έθεσε τις βάσεις για την κυκλική οικονομία στην Ελλάδα μέσα από εμβληματικά έργα μεγάλης κλίμακας, με κορυφαίο παράδειγμα την αποξήλωση και ανακύκλωση των υαλοπινάκων στον Πύργο του Πειραιά. Πού βρισκόμαστε, ωστόσο, σήμερα; Η ανακύκλωση του αρχιτεκτονικού γυαλιού αποτελεί πλέον μια συνήθη πρακτική του εγχώριου κατασκευαστικού κλάδου ή παραμένει μια επιλογή που αφορά αποκλειστικά έργα-ορόσημα; Είστε ικανοποιημένος από τον ρυθμό με τον οποίο η ελληνική αγορά απορροφά αυτή την κουλτούρα;

Η πρωτοβουλία της Saint-Gobain Glass με έργα όπως ο Πύργος του Πειραιά αποτέλεσε σημείο καμπής για την εισαγωγή της κυκλικής οικονομίας στον κλάδο του αρχιτεκτονικού γυαλιού στην Ελλάδα. Σήμερα, όμως, δεν παρατηρούμε κάποια πρόοδο: η ανακύκλωση δεν έχει επεκταθεί και σε καινούργια έργα ανακαίνισης, όπως θα περιμέναμε.

Η υιοθέτηση της ανακύκλωσης παραμένει σε «νηπιακή φάση» και εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη συνειδητοποίηση του εκάστοτε επενδυτή, αρχιτέκτονα ή developer. Σε σύγκριση με πιο ώριμες ευρωπαϊκές αγορές, η Ελλάδα βρίσκεται σε αρχικό/πρώιμο στάδιο. Απαιτείται επιτάχυνση τόσο σε επίπεδο κουλτούρας όσο και θεσμικού πλαισίου.

Στο παρελθόν, η δημιουργία μιας αξιόπιστης εφοδιαστικής αλυσίδας, από τη συλλογή και τον διαχωρισμό έως τη διαχείριση του θρυμματισμένου γυαλιού, ήταν μια δυσεπίλυτη εξίσωση για τα ελληνικά δεδομένα. Ποια από αυτά τα παλαιότερα προβλήματα θεωρείτε ότι έχουν πλέον ξεπεραστεί και ποιες νέες προκλήσεις αναδύονται σήμερα, καθώς επιχειρείτε να διευρύνετε το δίκτυο ανακύκλωσης;

Στο παρελθόν, οι κύριες δυσκολίες αφορούσαν την έλλειψη οργανωμένων σημείων συλλογής, την απουσία διαχωρισμού καθαρών ροών γυαλιού και την περιορισμένη τεχνογνωσία στη διαχείριση cullet (θρυμματισμένου γυαλιού). Δυστυχώς, σήμερα, οι δυσκολίες αυτές παραμένουν και δεν έχει βρεθεί λύση. Θα πρέπει να προχωρήσουμε άμεσα στη δημιουργία πιλοτικών δικτύων συλλογής και στην ανάπτυξη συνεργασιών. Θα πρέπει, επίσης, να υπάρξει μεγαλύτερη ευαισθητοποίηση στους κατασκευαστές, και γενικά σε όλη την εφοδιαστική αλυσίδα αλλά, και ανάπτυξη τεχνογνωσίας στη διαλογή και επεξεργασία.

Και, φυσικά, θα πρέπει να αντιμετωπίσουμε τις νέες προκλήσεις: την ενσωμάτωση της διαδικασίας ήδη από το στάδιο σχεδιασμού των έργων, την ανάγκη για κλιμάκωση των υποδομών, την εξασφάλιση σταθερής ποιότητας ανακυκλωμένου υλικού και το κόστος logistics, ειδικά εκτός αστικών κέντρων. Η μετάβαση από πιλοτικές εφαρμογές σε βιομηχανική κλίμακα παραμένει το μεγάλο ζητούμενο.

Ποια είναι η θέση της Ελλάδας σε σχέση με την υπόλοιπη Ευρώπη στον τομέα της ανακύκλωσης αρχιτεκτονικού γυαλιού; Πόσο απέχουμε από τις βέλτιστες ευρωπαϊκές πρακτικές;

Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η ανακύκλωση αρχιτεκτονικού γυαλιού έχει ήδη περάσει σε πιο ώριμη φάση, με χώρες όπως η Αγγλία, η Γαλλία, η Γερμανία και οι χώρες του Benelux να διαθέτουν ανεπτυγμένα δίκτυα συλλογής και επεξεργασίας.

Η Ελλάδα εξακολουθεί να υπολείπεται, κυρίως λόγω περιορισμένων υποδομών, μη υποχρεωτικής εφαρμογής πρακτικών κυκλικότητας και μηδενικής πίεσης από κανονιστικά πλαίσια. Πρέπει να διανυθεί μεγάλη απόσταση για να συγκλίνουμε. Η συμμετοχή της αγοράς σε διεθνείς πρωτοβουλίες και η παρουσία πολυεθνικών εταιρειών, όπως η Saint-Gobain, και η πίεση από την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία, σε συνδυασμό με τη ζήτηση για βιώσιμες κατασκευές, λειτουργούν ως επιταχυντές.

Εκτιμάται ότι η Ελλάδα βρίσκεται περίπου 5–8 χρόνια πίσω από τις πιο προηγμένες αγορές, αλλά με τις κατάλληλες κινήσεις μπορεί να καλύψει σημαντικό μέρος αυτής της απόστασης σε σύντομο χρονικό διάστημα.

Προκειμένου να περάσουμε σε μια νέα φάση ωριμότητας, τι πρέπει να αλλάξει στο άμεσο μέλλον; Πώς αντιλαμβάνεστε τον ρόλο των αρχιτεκτόνων, των κατασκευαστών, αλλά και της πολιτείας, ενδεχομένως μέσω θεσμικών κινήτρων ή αυστηρότερης νομοθεσίας, ώστε η ανακύκλωση των υαλοπινάκων να καταστεί αυτονόητη προϋπόθεση σε κάθε κατεδάφιση ή ανακαίνιση;

Η επόμενη φάση ωριμότητας προϋποθέτει αλλαγές σε πολλαπλά επίπεδα. Οι αρχιτέκτονες καλούνται να ενσωματώσουν αρχές όπως το design for disassembly, προδιαγράφοντας υλικά που μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν ή να ανακυκλωθούν. Οι κατασκευαστές και οι developers, από την πλευρά τους, οφείλουν να υιοθετήσουν πρακτικές διαλογής και να συνεργάζονται με οργανωμένα δίκτυα ανακύκλωσης.

Καθοριστικός, ωστόσο, είναι ο ρόλος της πολιτείας. Η μετάβαση από την εθελοντική εφαρμογή σε ένα σαφές θεσμικό πλαίσιο –με κίνητρα αλλά και υποχρεώσεις– θεωρείται κρίσιμη και απαραίτητη. Μέτρα όπως η θέσπιση ελάχιστων ποσοστών ανακύκλωσης ή η παροχή φορολογικών κινήτρων, θα μπορούσαν να επιταχύνουν ουσιαστικά τη διάδοση της πρακτικής. Ο στόχος είναι σαφής: η ανακύκλωση να πάψει να αποτελεί επιλογή και να γίνει αυτονόητη προϋπόθεση.

Κλείνοντας, ποιοι είναι οι επόμενοι στρατηγικοί σταθμοί της Saint-Gobain Glass ειδικά για την ελληνική αγορά; Τι να αναμένουμε από την εταιρεία το επόμενο διάστημα, όσον αφορά τη βιωσιμότητα και τη διάθεση υαλοπινάκων με εξαιρετικά χαμηλό αποτύπωμα άνθρακα;

Η στρατηγική μας είναι ξεκάθαρη: λιγότερο αποτύπωμα, περισσότερη κυκλικότητα. Συνεχίζουμε να επενδύουμε δυναμικά στη βιωσιμότητα και την κυκλική οικονομία στην ελληνική αγορά. Οι βασικοί στρατηγικοί άξονες περιλαμβάνουν:

• Διεύρυνση του δικτύου συλλογής γυαλιού από το υπάρχον και μελλοντικό πελατολόγιο.
• Ανάπτυξη συνεργασιών με contractors, façade specialists και recyclers.
• Προώθηση προϊόντων low-carbon glass, όπως τον πρώτο παγκοσμίως υαλοπίνακα με χαμηλό εμπεριεχόμενο άνθρακα, ORAÉ^®.
• Εκπαίδευση της αγοράς, μέσω ενημερωτικών δράσεων και τεχνικής υποστήριξης.
• Συμμετοχή σε μεγάλα έργα βιώσιμης ανάπτυξης, όπου η κυκλικότητα αποτελεί βασικό KPI.

Στο άμεσο μέλλον, αναμένεται μεγαλύτερη διαθεσιμότητα υαλοπινάκων με εξαιρετικά χαμηλό αποτύπωμα άνθρακα, καθώς και πιο δομημένη ενσωμάτωση της ανακύκλωσης σε όλα τα στάδια του κύκλου ζωής των προϊόντων.

Η φιλοδοξία είναι σαφής: η Ελλάδα να αποτελέσει ενεργό μέρος της ευρωπαϊκής μετάβασης προς ένα πλήρως κυκλικό μοντέλο στον κατασκευαστικό κλάδο.