Δέσποινα Καζαντζίδη: Ο σύγχρονος designer δεν μπορεί να είναι μόνο δημιουργός εικόνων

Ως interior designer, παρακολουθείτε τις αλλαγές και τις νέες τάσεις. Σήμερα, ξεφεύγουμε πλέον από το απλό, κλασικό διάφανο γυαλί και πάμε σε λύσεις με υφές, χρώματα ή ειδικά σχέδια. Ποιες είναι οι κυρίαρχες τάσεις που ξεχωρίζετε στο interior glass και πώς χρησιμοποιείτε εσείς το γυαλί για να δώσετε χαρακτήρα και ταυτότητα σε ένα project;

Το γυαλί έχει γίνει πλέον υλικό με φωνή και έχει πάψει προ πολλού να λειτουργεί μόνο ως “διάφανο διαχωριστικό”. Σήμερα αντιμετωπίζεται ως αρχιτεκτονικό υλικό με προσωπικότητα, σχεδόν σαν φως που απέκτησε υφή. Οι κυρίαρχες τάσεις που ξεχωρίζω αυτή τη στιγμή είναι τρεις: Η επιστροφή στις υφές και στα fluted ή textured glasses, που φιλτράρουν το φως με πιο ατμοσφαιρικό τρόπο, η χρήση χρωματιστού γυαλιού σε γήινους ή καπνιστούς τόνους, που προσθέτουν βάθος χωρίς να βαραίνουν τον χώρο και η ολοένα πιο “σιωπηλή” ενσωμάτωση του γυαλιού στην αρχιτεκτονική, όπου το υλικό δε φωνάζει, αλλά καθορίζει την εμπειρία του χώρου.

Βλέπουμε, επίσης, μεγάλη στροφή σε custom εφαρμογές: etched μοτίβα, gradient επιφάνειες, μεταλλικά πλέγματα εγκιβωτισμένα μέσα στο γυαλί ή ακόμα και γυαλί που λειτουργεί ως φωτιστικό στοιχείο. Το ενδιαφέρον πλέον δεν είναι μόνο η διαφάνεια, αλλά το πώς το γυαλί αλληλεπιδρά με το φως, τη σκιά και την κίνηση του ανθρώπου μέσα στον χώρο.

Προσωπικά, χρησιμοποιώ το γυαλί περισσότερο ως εργαλείο ατμόσφαιρας παρά ως διακοσμητικό στοιχείο. Με ενδιαφέρει να δημιουργεί συναισθηματική μετάβαση. Ένα σωστά τοποθετημένο γυάλινο στοιχείο μπορεί να κάνει έναν χώρο να μοιάζει πιο ήρεμος, πιο “ανάλαφρος”, ακόμα και πιο κινηματογραφικός. Σε αρκετά projects επιλέγω γυαλί όχι για να αποκαλύψω πλήρως έναν χώρο, αλλά για να δημιουργήσω ελεγχόμενη ιδιωτικότητα, αυτό το ενδιάμεσο επίπεδο μεταξύ έκθεσης και απόκρυψης. Εκεί θεωρώ ότι βρίσκεται και η πραγματική δύναμη του υλικού. Το γυαλί πλέον δεν υπηρετεί απλώς τη λειτουργία. Χτίζει ταυτότητα. Και όταν χρησιμοποιείται σωστά, μπορεί να γίνει η πιο ήσυχη αλλά και η πιο δυνατή “υπογραφή” ενός interior project.

Όταν σχεδιάζετε πιο «δύσκολα» κομμάτια, όπως μια γυάλινη σκάλα, ένα γυάλινο δάπεδο ή πολύ μεγάλα χωρίσματα, η ασφάλεια είναι προφανώς το πρώτο πράγμα που σας ενδιαφέρει. Πόσο εύκολο είναι να ταιριάξετε την ιδέα που έχετε στο μυαλό σας με τους περιορισμούς που έχει το γυαλί ως υλικό; Πώς συνεργάζεστε με τους τεχνικούς και τους κατασκευαστές υαλοπινάκων για να σιγουρευτείτε ότι αυτό που σχεδιάσατε θα γίνει πράξη με απόλυτη ασφάλεια;

Στα πιο απαιτητικά projects, το γυαλί δε συγχωρεί ούτε σχεδιαστικές υπερβολές ούτε τεχνικές ασάφειες. Και ακριβώς εκεί βρίσκεται η γοητεία του. Μια γυάλινη σκάλα, ένα structural partition μεγάλων διαστάσεων ή ένα walkable glass floor δεν είναι απλώς design gestures. Είναι κατασκευές υψηλής ακρίβειας, όπου αισθητική και μηχανική πρέπει να λειτουργούν σαν ένα σώμα.

Η ασφάλεια φυσικά είναι αδιαπραγμάτευτη. Όμως θεωρώ λάθος να αντιμετωπίζουμε την ασφάλεια σαν κάτι που “περιορίζει” τη δημιουργικότητα. Αντιθέτως, πολλές φορές οι τεχνικοί περιορισμοί οδηγούν σε πιο καθαρό και ώριμο σχεδιασμό. Το γυαλί απαιτεί πειθαρχία. Δε σου επιτρέπει να κρυφτείς πίσω από περιττές κινήσεις. Γι’ αυτό και από τα πρώτα στάδια του concept ξεκινά στενή συνεργασία με πολιτικούς μηχανικούς, εξειδικευμένους τεχνικούς γυαλιού και τα εργοστάσια παραγωγής. Δεν πιστεύω στο μοντέλο όπου ο designer “ονειρεύεται” και μετά απλώς παραδίδει ένα σχέδιο για να βρεθεί τρόπος να υλοποιηθεί. Η ουσιαστική και ασφαλής εφαρμογή γεννιέται μέσα από συνεχή διάλογο.

Συζητάμε εξαρχής φορτία και αντοχές, τύπους laminated ή tempered glass, πάχη, τρόπους στήριξης, συμπεριφορά του υλικού στο φως και στη θερμοκρασία, αλλά και λεπτομέρειες που ο κόσμος συχνά δεν αντιλαμβάνεται, όπως οι ανοχές, οι κραδασμοί ή η αίσθηση που αφήνει το γυαλί όταν το περπατάς ή το αγγίζεις. Η τεχνολογία σήμερα έχει εξελίξει εντυπωσιακά τις δυνατότητες του υλικού. Αυτό όμως δε σημαίνει ότι όλα πρέπει να γίνονται. Υπάρχει μια λεπτή γραμμή ανάμεσα στο εντυπωσιακό και στο υπερβολικό. Προσωπικά με ενδιαφέρει οι γυάλινες κατασκευές να αποπνέουν ηρεμία και εμπιστοσύνη, όχι να λειτουργούν σαν επίδειξη τεχνολογίας. Όταν ένας χρήστης νιώθει ασφαλής μέσα σε έναν χώρο χωρίς καν να σκέφτεται την κατασκευή, τότε θεωρώ ότι το design έχει πραγματικά πετύχει.

Σήμερα, οι κατασκευαστές και οι ιδιοκτήτες μεγάλων έργων ζητάνε κτίρια «πράσινα», οικολογικά και με πιστοποιήσεις. Πώς βοηθάει το γυαλί στην πράξη, όταν σχεδιάζετε το εσωτερικό ενός κτιρίου; Με ποιους τρόπους η χρήση του interior glass προσφέρει καλύτερο φυσικό φως και εξοικονόμηση ενέργειας, δίνοντας τελικά μεγαλύτερη αξία σε ένα ακίνητο;

Το γυαλί σήμερα δεν είναι μόνο αισθητική επιλογή. Είναι στρατηγικό εργαλείο βιωσιμότητας. Και αυτό αλλάζει εντελώς τον τρόπο με τον οποίο το προσεγγίζουμε στον σύγχρονο interior σχεδιασμό. Σε ένα καλά σχεδιασμένο κτίριο, το interior glass λειτουργεί σαν μηχανισμός διάχυσης φωτός. Επιτρέπει στο φυσικό φως να “ταξιδεύει” βαθύτερα μέσα στον χώρο, μειώνοντας σημαντικά την ανάγκη για τεχνητό φωτισμό κατά τη διάρκεια της ημέρας. Αυτό δεν επηρεάζει μόνο την ενεργειακή κατανάλωση, αλλά και την ίδια την εμπειρία του χρήστη μέσα στο κτίριο. Ένας φωτεινός χώρος αλλάζει την ψυχολογία. Βελτιώνει την αίσθηση ευεξίας, την παραγωγικότητα, ακόμα και τον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε τις αναλογίες και την ποιότητα ενός interior. Και τελικά, αυτό μεταφράζεται και σε μεγαλύτερη εμπορική αξία για ένα ακίνητο.

Παράλληλα, οι σύγχρονες τεχνολογίες γυαλιού μάς επιτρέπουν να έχουμε πολύ μεγαλύτερο έλεγχο στην ενεργειακή συμπεριφορά ενός χώρου: low-e επιστρώσεις, solar control glass, acoustic laminated λύσεις, smart glass τεχνολογίες, ακόμα και υλικά που προσαρμόζουν τη διαφάνειά τους ανάλογα με τις συνθήκες φωτισμού.

Αυτό σημαίνει ότι το γυαλί δε λειτουργεί πλέον παθητικά. Συμμετέχει ενεργά στη συνολική απόδοση του κτιρίου. Ειδικά στα μεγάλα projects και στα πιστοποιημένα “green buildings”, η σωστή αξιοποίηση του γυαλιού μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά σε δείκτες που σχετίζονται με daylight optimization, thermal comfort και energy efficiency. Και εκεί η λεπτομέρεια κάνει τεράστια διαφορά.

Προσωπικά θεωρώ ότι η πραγματική πολυτέλεια στο σύγχρονο design δεν είναι η υπερβολή. Είναι η ποιότητα του φωτός, η αίσθηση αέρα και η ενεργειακή νοημοσύνη ενός χώρου. Το γυαλί είναι ίσως το μοναδικό υλικό που μπορεί να συνδέσει τόσο αρμονικά την τεχνολογία, τη βιωσιμότητα και το συναίσθημα μέσα στην αρχιτεκτονική εμπειρία.

Με βάση την εμπειρία σας, ποια είναι τα πιο συχνά σφάλματα ή οι παραλείψεις που παρατηρούνται κατά την τοποθέτηση του interior glass; Τι θα συμβουλεύατε έναν νέο interior designer να προσέξει ιδιαίτερα, όσον αφορά τη διαχείριση των μέτρων, την επιλογή των εξαρτημάτων και τις προδιαγραφές ασφαλείας, ώστε να αποφευχθούν αστοχίες στην πράξη;

Το πιο συχνό λάθος στο interior glass είναι ότι πολλοί το αντιμετωπίζουν σαν ένα “τελικό διακοσμητικό στοιχείο”, ενώ στην πραγματικότητα είναι ένα από τα πιο τεχνικά και απαιτητικά υλικά ενός project. Το γυαλί δε διορθώνεται εύκολα στο εργοτάξιο. Δε συγχωρεί αποκλίσεις, πρόχειρες μετρήσεις ή κακή συνεννόηση μεταξύ συνεργείων. Μερικά χιλιοστά λάθος μπορούν να δημιουργήσουν σοβαρό πρόβλημα, όχι μόνο αισθητικά αλλά και κατασκευαστικά.

Ένα από τα συχνότερα σφάλματα είναι ότι οι τελικές μετρήσεις γίνονται πριν ολοκληρωθούν πλήρως οι επιφάνειες ή χωρίς να ληφθούν υπόψη ανοχές, πιθανές καθιζήσεις, κρυφοί φωτισμοί, μεταλλικές διατομές ή ακόμα και οι συστολοδιαστολές του υλικού. Το αποτέλεσμα είναι συχνά πιέσεις στο γυαλί, κακή εφαρμογή ή ανεπιθύμητοι κραδασμοί.

Επίσης, βλέπω αρκετές φορές υπερβολική έμφαση μόνο στην εικόνα του design και πολύ μικρότερη προσοχή στα εξαρτήματα στήριξης. Κι όμως, τα fittings είναι ουσιαστικά η “αόρατη μηχανική” του έργου. Ένα εξαιρετικό φύλλο γυαλιού μπορεί να αποτύχει αισθητικά ή λειτουργικά αν συνοδεύεται από λάθος μηχανισμούς, ακατάλληλα προφίλ ή κακής ποιότητας στηρίξεις.

Σε έναν νέο interior designer θα έδινα κυρίως τρεις συμβουλές: Να εμπλέκει τον τεχνικό γυαλιού από πολύ νωρίς στη μελέτη και όχι στο τέλος. Να σχεδιάζει πάντα με πραγματικές ανοχές και πραγματικές συνθήκες εργοταξίου, όχι μόνο με “τέλειες” κατόψεις. Και να θυμάται ότι το minimal δε σημαίνει απλό. Συνήθως είναι πολύ πιο δύσκολο κατασκευαστικά.

Θεωρώ, επίσης, κρίσιμο να υπάρχει βαθιά κατανόηση των βασικών προδιαγραφών ασφαλείας: πού απαιτείται tempered, πού laminated, τι συμβαίνει σε περίπτωση θραύσης, ποια είναι τα επιτρεπόμενα φορτία, πώς συμπεριφέρεται το γυαλί σε δημόσιους χώρους ή σε κατοικίες με παιδιά. Το σωστό interior glass είναι αυτό που φαίνεται αβίαστο ενώ στην πραγματικότητα έχει αναλυθεί μέχρι και η τελευταία λεπτομέρεια. Η επιτυχία του βρίσκεται συχνά σε πράγματα που ο τελικός χρήστης δε θα παρατηρήσει ποτέ και αυτό είναι ίσως το μεγαλύτερο παράσημο ενός καλού σχεδιασμού.

Η ανάληψη των καθηκόντων σας στο νέο Διοικητικό Συμβούλιο της HIDA (Hellenic Interior Designers Association) συμπίπτει με μια εποχή μεγάλων αλλαγών και προκλήσεων στην αγορά. Ποιες είναι οι βασικές στρατηγικές προτεραιότητες και οι στόχοι που έχετε θέσει ως νέο Δ.Σ. για το επόμενο διάστημα, τόσο για την ανάδειξη του επαγγέλματός σας όσο και για την ουσιαστική υποστήριξη των μελών σας;

Η νέα περίοδος για την Hellenic Interior Designers Association βρίσκει τον κλάδο σε ένα πολύ ενδιαφέρον αλλά και απαιτητικό σημείο μετάβασης. Το interior design σήμερα δεν αφορά μόνο την αισθητική ενός χώρου. Επηρεάζει άμεσα την ποιότητα ζωής, την ευεξία, τη βιωσιμότητα, ακόμη και την οικονομική αξία ενός ακινήτου. Παρ’ όλα αυτά, στην Ελλάδα το επάγγελμα εξακολουθεί σε αρκετές περιπτώσεις να υποτιμάται ή να συγχέεται με κάτι καθαρά διακοσμητικό.

Μία από τις βασικές μας προτεραιότητες ως νέο Διοικητικό Συμβούλιο είναι ακριβώς η ουσιαστική ανάδειξη της πραγματικής διάστασης του interior design ως επιστημονικής, δημιουργικής και στρατηγικής ειδικότητας. Θέλουμε να ενισχύσουμε τη θεσμική παρουσία του κλάδου, να αναδείξουμε τη σημασία της επαγγελματικής εξειδίκευσης και να δημιουργήσουμε ισχυρότερες γέφυρες με την αγορά, τη βιομηχανία, την αρχιτεκτονική κοινότητα και τους φορείς σχεδιασμού.

Παράλληλα, δίνουμε ιδιαίτερη έμφαση στην υποστήριξη των μελών μας σε μια εποχή όπου οι απαιτήσεις αλλάζουν ραγδαία. Η τεχνολογία, η βιωσιμότητα, τα νέα υλικά, το AI, αλλά και οι διαφορετικές ανάγκες του σύγχρονου χρήστη μετασχηματίζουν καθημερινά τον τρόπο που σχεδιάζουμε χώρους. Στόχος μας είναι η HIDA να λειτουργεί όχι μόνο ως επαγγελματικός φορέας αλλά και ως ενεργή πλατφόρμα γνώσης, εξέλιξης και δικτύωσης.

Στο επόμενο διάστημα θέλουμε να επενδύσουμε σε εκπαιδευτικές δράσεις και εξειδικευμένα workshops, σε ουσιαστικές συνεργασίες με brands, κατασκευαστές και διεθνείς οργανισμούς, στην ενίσχυση της εξωστρέφειας των Ελλήνων Interior Designers, αλλά και στη δημιουργία μιας πιο δυνατής κοινότητας επαγγελματιών που θα ανταλλάσσουν γνώση και εμπειρία αντί να λειτουργούν απομονωμένα.

Πιστεύω, προσωπικά, ότι ο σύγχρονος designer δεν μπορεί να είναι μόνο δημιουργός εικόνων. Πρέπει να λειτουργεί στρατηγικά, να κατανοεί τον άνθρωπο, την τεχνολογία, την οικονομία του χώρου και τις κοινωνικές αλλαγές. Και θεωρώ ότι η HIDA έχει τη δυνατότητα να συμβάλει ουσιαστικά σε αυτή τη νέα αντίληψη για το επάγγελμα.

Η εποχή απαιτεί λιγότερο “θόρυβο” και περισσότερη ουσία. Λιγότερη επιφανειακή εικόνα και περισσότερο σχεδιασμό με πραγματικό αντίκτυπο. Εκεί θέλουμε να κινηθούμε ως νέο Δ.Σ. με εξωστρέφεια, συνέπεια και σύγχρονη ματιά.